Tarchalice – żelazna wieś

Na północnym - zachodzie wśród lasów, 12 km od Wołowa, na prawym brzegu Odry, leży wieś Tarchalice, gdzie znajduje się jeden z największych starożytnych ośrodków metalurgii żelaza w Europie. Jest to jednocześnie jeden z najstarszych zabytków Śląska, datowany na III-IV w.n.e. Ze względu na występujące tam fragmenty pieców hutniczych, zwanych dymarkami oraz duże ilości żużli rozrzuconych w okolicy, ma on dużą wartość poznawczą dla badaczy dziejów hutnictwa na terenie Dolnego Śląska.

Dawni hutnicy budowali piece w płytkich i szerokich jamach. Ścianki pieców o grubości 10 cm lepiono z gliny, z domieszką roślinną, na szkielecie z drewnianych prętów. Piece miały kształt cylindryczny lub ściętego stożka o średnicy 0,8 - l m i posiadały po dwa otwory dmuchowe, a wysokość ich dochodziła do l m. Po wybudowaniu i wysuszeniu pieca rudnicy przystępowali do zasadniczego wytopu. Na dno dymarek wkładano kolejno warstwami paliwo i rudę.

Po wypełnieniu pieca, rudnicy rozpalali ogień od dołu, a następnie przez otwór umieszczony nad podstawą dymarki wtłaczali powietrze za pomocą miechów z glinianymi dyszami. Odtąd zachowując stałe proporcje węgla i rudy prowadzono wytop bez przerwy, przez kilkadziesiąt godzin. Na skutek wysokiej temperatury, wytworzonej przez użycie dużej ilości węgla drzewnego, ruda redukowała się na żelazo. Zespół podstawowy składał się z wytapiacza i 2 dmuchaczy. Powtarzając wytop co trzeci dzień i pracując przez 6 miesięcy w roku, zespoły rudników uzyskiwały prawdopodobnie około 750 kg metalu rocznie. Dzięki ich pracy mogły powstawać pokaźne ilości oręża, narzędzi i ozdób.

Ośrodek starożytnego hutnictwa dziś ożył na nowo dzięki odbywającej się cyklicznie w Tarchalicach imprezie plenerowej pod nazwą "Żelazna Wieś – Piknik Archeologiczny”. Uczestnicy mogą tutaj, pod kierunkiem archeologów z Polski i Europy, prześledzić pokaz procesu hutniczego, czy wziąć udział w warsztatach rzemiosł. Organizatorem pikniku są lokalne organizacje pozarządowe oraz mieszkańcy.