Wińsko – historia i winorośle

Kto w czasie swoich wypraw chce połączyć uroki przyrody i czar małych dolnośląskich miejscowości, ten koniecznie powinien wybrać się do Wińska, malowniczo położonego na wzgórzach, z których z jednej strony rozpościera się wspaniały widok na dolinę Odry, a z drugiej na Kotlinę Żmigrodzką i Wzgórza Strupińskie. Słoneczne wińskie stoki to jednak nie tylko wspaniały krajobraz, ale także wymarzone miejsce na uprawę winorośli. Przecież zarówno historyczna nazwa ,,Vin'' z 1272 roku, jak i obecna - Wińsko - pochodzą od słowa winnica lub winorośl, która tutaj przed wiekami była uprawiana. Rozwój winnic w tym rejonie związany jest bezpośrednio z pojawieniem się Cystersów w pobliskim Lubiążu, którzy założyli tu klasztor - "matkę" dla innych założeń cysterskich. Wyszukiwali oni w okolicy odpowiednich południowych stoków i tam właśnie zakładali winnice. Jednym z obszarów w którym posiadali swe dobra były okolice Wińska, o czym świadczy zapis w dokumentach o posiadłościach klasztoru lubiąskiego z 1217r. "Wroblino juxta Vin". I właśnie nazwa Vin jest pierwszą i charakterystyczną nazwą dzisiejszego Wińska. W 1512 roku król Władysław nadał miastu herb (Wińsko straciło prawa miejskie dopiero po II wojnie światowej), ukazujący rycerza na czerwonym tle z podniesioną przyłbicą, w prawej ręce trzymającego nagi miecz, w lewej zaś winorośl z winnymi gronami. Wraz z herbem Wińsko otrzymało przywilej ośmiodniowego jarmarku, który rozpoczynał się w niedzielę Trójcy Świętej. Dawne winnice rozpowszechnione były też w innych okolicach Wińska, a zwłaszcza na stokach wokół Moczydlnicy Klasztornej i Dworskiej, Grzeszyna i należącego dziś do gminy Wołów Pełczyna.

Obecnie warunki uprawy winorośli w okolicach Wińska, a w zasadzie w całej dolinie środkowej Odry są jednymi z najlepszych w Polsce. Tradycja i warunki klimatyczne skłoniły obecnych mieszkańców gminy Wińsko do podjęcia energicznych kroków zmierzających do odnowienia winnic w tym regionie, a tym samym powrotu do dawnych możliwości, jakie do dziś posiadają nasłonecznione stoki winnic. Obecnie w gminie Wińsko istnieje kilkanaście winnic i jak się dziś wydaje, będą się one dalej rozwijały. Liczą one od kilku do kilkudziesięciu krzewów winorośli.
Będąc w Wińsku warto zwiedzić górujący nad całą gminą kościół p.w. św. Trójcy z połowy XVI w (zbudowany na fundamentach starszego kościoła wzmiankowanego już w 1354 roku) z neogotycką wieżą z XIX w. Według głębowickiego proboszcza z lat 30-tych XX w. Richarda Magera widoczny w całej okolicy kościół miał być upominającym palcem bożym, który przestrzega przed popełnieniem niecnych czynów. W środku kościoła zachowały się drewniane stropy, renesansowy ołtarz z pocz. XVII w, chrzcielnica z 2 poł. XVI w. oraz liczne nagrobki kamienne z przełomu XVI i XVII w.

Wśród innych zabytków Wińska godne uwagi są również pozostałości pochodzących z XIV w. murów obronnych, poddanych niedawno konserwacji i częściowo zrekonstruowanych, oraz dziewiętnastowieczny kościół p.w. św. Michała Archanioła.

W samym centrum Wińska rośnie największy opisany w Polsce okaz dzikiego, czarnego bzu!  Jego wysokość sięga 11m, a obwód na wysokości 110cm – poniżej rozwidlenia – aż 194 cm.