Walory turystyczne, krajobraz, zabytki, historia

O pochodzeniu nazwy Czernica mówią rozmaite wzmianki historyczne, z których pierwsza pochodzi prawdopodobnie z XIII wieku, wymieniając osadę Cirne , leżącą w sąsiedztwie dóbr książęcych Conarsze. Na przełomie XIII/XIV  wieku pojawiają się kolejne nazwy Czyrnczicz i Cyrn.

Współcześnie nazwa Czernica wywodzi się zwykle  od urodzajnej gleby (czarnoziemu) albo od rosnącej w okolicznych lasach czarnej borówki.

CHRZĄSTAWA MAŁA

Wieś typu ulicówki z rozciągniętą i luźną zabudową w części wschodniej, łącząca siez zabudową Chrząstawy Wielkiej. Sporo tu domów mieszkalnych i budynków gospodarczych z końca XIX i początku XX w., w większości znajdujących się w ciągu ul. Wrocławskiej. Pod nr 49 dawny Dom Ludowy z ok. 1880 r, dziś budynek biblioteki.
Nie sposób pominąć dawnego zajazdu, dziś znanej w okolicy restauracji „Pod Czarnym Kurem”.

CHRZĄSTAWA WIELKA

Rozległa wieś w części typu uliczki, w części w układzie wielodrożnicy posiada sporo obiektów interesujących krajoznawczo. Należą do nich zabytkowy , neogotycki kościół parafialny  Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny projektowany przez słynnego architekta Alexisa Langera, zbudowany w latach 1859-1864, restaurowany w 1914 i 1957 r.; obok kościoła pamiątkowy głaz z tablicą informującą  o założeniu wsi w 1250 r. przez księcia wrocławskiego Henryka III Białego. W sąsiedztwie nowy budynek Zespołu  Szkół (Szkoła Podstawowa i Gimnazjum) im. Piastów Śląskich. Ponadto Klasztor Zgromadzenia Zakonnego Sióstr Elżbietanek z ok. 1900 r., a także liczne domy mieszkalne z zabudowaniami gospodarczymi końca XIX  i początku XX wieku. Pod nr 86, na skraju chętnie przez Wrocławian odwiedzany kompleks leśnego – budynek Leśnictwa Chrząstawa, nadzorującego okoliczne lasy państwowe. Nowym akcentem urbanistycznym i architektonicznym jest budowane osiedle okazałych, jednorodzinnych rezydencji, zwane Zielonym Archipelagiem. W Chrząstawie Wielkiej znajduje się tzw. Piaskownia -zalane żwirownie z łowiskiem dla wędkarzy i niestrzeżonym kąpieliskiem.
Działa tu prężnie Towarzystwo Miłośników Chrząstawy oraz słynne ze swoich wyrobów kulinarnych Koło Gospodyń Wiejskich.

CZERNICA

Zurbanizowana wieś, zamieszkana w znacznej mierze przez pracowników okolicznych zakładów przemysłowych. Nowy kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Św. Pośrodku wsi dzwonnica pożarowa z pierwszej połowy XIX w. Nad starorzeczem Odry resztki średniowiecznego grodziska i ślady obronno-mieszkalnej wieży z XIV wieku. W tym roku zawiązał się Klub Seniora „Złota jesień”.

DOBRZYKOWICE

Późnobarokowy kościół filialny Narodzenia NMP, wzniesiony przez mistrza Christopha Josepha Hellmanna w 1753-57 jako murowany, jednonawowy ze sklepieniem kolebkowym z lunetami, z dostawioną od zachodu wieżą z charakterystycznym cebulastym hełmem. Wewnątrz,  na łuku tęczowym zachował się kartusz z herbem krzyżowców i inicjałami fundatora. Niezwykle cenna gotycka figura Piety w ołtarzu bocznym nawy głównej kościoła, powstała ok. 1420 r.
W plenerach wioski Sylwester Chęciński w latach 1967-77 nakręcił filmowe komedie Sami swoi, Nie ma mocnych i Kochaj albo rzuć, opisujące  barwną historię Pawlaka i Kargula (przypomina je tablica pamiątkowa).

GAJKÓW

Miejscowość w przeszłości nazywała się: Bobrowniki, Sanca Marghareta. W XII wieku była to osada książęca. Hodowano tu bobry. W centrum wsi znajduje się barokowy kościoł pod wezwaniem św. Małgorzaty wymieniony w źródłach w 1276 roku. Obecny pochodzi z 1713 roku. Nad wejściem do kościoła, podobnie jak w Dobrzykowicach herb „Krzyżowców z czerwoną gwiazdą”. Obok kościoła, który w XIX wieku był jedną z niewielu świątyń w której używano języka polskiego, znajduje się pomnik poległych w czasie I wojny światowej żołnierzy. Przejeżdżając przez most na kanale Odry grodzisko pochodzące z X-XIII wieku. Strzegło ono podobnie jak grodzisko w czernicy szlaku wodnego Odrą do Wrocławia.

JESZKOWICE

We wsi możemy obejrzeć park z ok. 1870 roku . Pałac nie zachował się, pozostał jedynie mur, równie stary jak drzewostan parku. Od 1910 roku funkcjonuje tutaj śluza oraz elektrownia wodna, która obecnie jest remontowana. Zabudowania mieszkalne i cały zespół śluzy na Odrze wpisany jest do wykazu zabytków. W lipcowej powodzi 1997 roku próbowano tu wysadzić wały.

KAMIENIEC WROCŁAWSKI

Wieś o starym rodowodzie (ślady osadnictwa pochodzą z ok. 2500 p.n.e.), w XII w. należała do komesa Piotra Włostowica, później do jego spadkobierców, a od 1241 r. należała zrazu do klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu, a następnie do ks. Henryka IV Probusa, ks. Henryka V Grubego i Mikołaja z Kalisza, który odsprzedał ją wrocławskiemu patrycjuszowi Heinrichowi Schrolle. Niewiele wiemy o dalszych losach  wsi, której mieszkańcy utrzymywali się z rolnictwa. Większość mieszkańców )ok. 70%) stanowili zagrodnicy, ok. 20% kmiecie i 10% chałupnicy. W 1845 r. jeszcze przed regulacji Odry, we wsi były 42 zagrody, folwark i pałac, dwa wiatraki i dwie cegielnie. A także tłocznia oleju. Wśród mieszkańców przeważali katolicy należący do parafii w pobliskim Gajkowie. Parafię pw. Miłosierdzia Bożego erygowano w kamieńcu dopiero w 2000 roku. Zabytkiem jest most na Kanale Janowickim, zbudowany w ok. 1913 r. Ok. 2,5 km na płd. od wsi, pomiędzy kanałem żeglugowym a głównym korytem Odry, znajduje się tzw. Bajkał. Jest to rozległe rozlewisko Odry na terenie dawnych glinianek i żwirowni, stanowiące popularne, choć z utrudnionym dojazdem i nie zagospodarowane miejsce letniego wypoczynku wrocławian. Rozległe błonia wykorzystywane są jako place zabaw dla dzieci i miejsca piknikowe, a brzegi zajmują wędkarze. Na zalewie rozgrywane są zawody żeglarskie i motorowodne.
Inicjatorem wielu działam w tej miejscowości jest Społeczny Komitet Mieszkańców Kamieńca wrocławskiego i Łan.
Wioska Indiańska Tipi Town  na ul. Działkowej, gdzie miło z rodziną można spędzić czas.

ŁANY

Stała się  słynna z powodu obrony wałów przez okoliczną ludność. W I rocznicę powodzi w 1998 roku zbudowano Pomnik ku czci obrońców wału. Na kamieniu zaznaczony poziom 724 cm, które wskazywał w lipcu 1997 roku wodowskaz. W 2007 roku w miejscowości tej zawiązała amatorska grupa historyczno-muzyczno-rozrywkowa POLONESKA, która to prezentuje modę wszechczasów. Znajduje się tu również prywatna hala sportowa z siłownią.

NADOLICE WIELKIE

Położony na skraju wsi, otwarty w 2002 roku Park Pokoju jest jednym z czterech tego rodzaju w Europie (Rosja, Węgry, Francja). Jest to także jedenasty w Polsce i jedyny na Dolnym Śląsku cmentarz wojenny żołnierzy niemieckich, którzy zginęli w 1945 r. na Dolnym Śląsku i Śląsku Opolskim, w tym zwłaszcza żołnierzy podległych w obronie Festung  Breslau. Ich nazwiska umieszczono na  granitowych blokach. Grobami – ok. 18 tys. poległych opiekuje się Niemieckie Ludowe Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojennymi. Zasadzono w nim ponad 600 drzew z nazwiskami donatorów. Muzeum Skansen Rolny – gospodarstwo rolne, gdzie podziwiać można rzeczy codziennego użytku wsi polskiej z odległych czasów. Prywatne muzeum, którego założycielem jest Pan Jan Golinowski z żoną, obejmuje ponad 4 tysiące eksponatów.

RATOWICE

Pierwszy raz nazwę miejscowości wymieniono w dokumentach w 1245 roku. Znajduje się tam kościół św. Antoniego, a w nim drewniana ambona z obrazem czterech ewangelistów. Zabytkowy młyn zbudowany w 1845 roku. Przechodził on różne koleje losu, obecnie od 1999 roku jest nieczynny. Wieś Ratowice znana była w przeszłości jako tzw. port zimowy. Obecnie znajduje się tu śluza rzeczna, gdzie można przekroczyć  rzekę Odrę i przejść na drugą stronę w tej okolicy . Między Ratowicami a czernicą mieści się pomnik więźniów filii obozu  koncentracyjnego Gross-Rosen w Miłoszycach. W styczniu 1945 roku w czasie ewakuacji obozu wielu z nich poniosło śmierć i zostali tutaj pochowani przez przebywających Polaków.  W roku obecnym  została odsłonięta tablica upamiętniająca  tragedię lotniczą prezydenta Lecha Kaczyńskiego wraz z małżonką i pozostałą delegacją polską.
W Ratowicach działa Towarzystwo Przyjaciół Ratowic oraz Koło  Emerytów i Rencistów. Twórcy wieńców dożynkowych z tej miejscowości od kilku lat zdobywają czołowe miejsca na konkursie wieńców dożynkowych na szczeblu wojewódzkim .

WOJNOWICE

Przy głównej drodze kościół – sanktuarium pod wezwaniem św. Wawrzyńca, w ołtarzu głównym można zobaczyć relikwie świętego. Pierwsze wzmianki o kościele neogotyckim we wsi Wojnowice pochodzą z 1353 roku. Obecna bryła kościoła pochodzi z 1805 r., wieża z 1889r. Po lewej stronie najstarsza część obecnej budowli: grobowiec tzw. Loża pańska – pochodzą z XVII w. Obok kościoła znajduje się średniowieczny granitowy krzyż pokutny z XIV-XVI wieku.

Cykliczne imprezy na które warto przyjechać:

- Piknik Kamieniecki z biegiem „Pod powodziową falę” – upamiętniający powódź  tysiąclecia z 1997 r., odbywający się  cyklicznie w  drugi weekend lipca;
- Wyścig Kolarski o puchar Wójta Gminy Czernica oraz Mały Wyścig Pokoju (maj);
- W trzeci weekend lipcowy odbywa się Ogólnopolskie Kryterium Kolarskie wraz z piknikiem Chrząstawskim;
- Festyn „Sami Swoi”, który odbywa się w ostatni weekend sierpniowy;
- Zlot Cyklistów z Dolnego Śląska promujących ścieżki rowerowe (maj);
-Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego o Puchar Wójta Gminy Czernica (połowa grudnia);
- Bieg wokół Rancza Nadolice Małe (koniec maja);

Liczne festyny i imprezy przytoczone przyciągają wiele osób także z miasta Wrocławia i okolicznych gmin.

Organizacje, stowarzyszenia

Z przyjemnością patrzymy na rozwój rozmaitych, oddolnych inicjatyw naszych mieszkańców. Należy podkreślić duży wysiłek stowarzyszeń, które działają na terenie naszej gminy. Kilkakrotnie już udowodniły, że potrafią zorganizować imprezy na bardzo wysokim poziomie i przyciągnąć mnóstwo ludzi. Dzięki stowarzyszeniom działającym na terenie gminy, coraz więcej osób docenia walory zdrowego stylu życia. Budżet gminy zapewnia środki na wspieranie takich inicjatyw.